Łowcy faktów

łowcy mitów

Specjaliści Centrum Medycznego Alfamedica Silesia North rozprawiają się  z medycznymi mitami!

W kolejnych tygodniach nasi lekarze będą obalać popularne mity, niesprawdzone źródła i ludowe gusła.

łowcy faktów

Mit #1

Mit: Tylko szczoteczką z twardym włosiem można dobrze umyć zęby.

Fakt: Twarde włosie szczoteczki może uszkodzić dziąsła, spowodować obniżanie sie dziąseł oraz nadwrażliwość zębów. Zęby myjemy szczoteczką z miękkim włosiem stosując technikę odpowiednia dla wieku pacjenta.

Mit obaliła: lek. Anna Bańczyk, stomatolog
Basen dyskopatia

Mit #2

Mit: Basen to złoty środek na dyskopatię.

Fakt: Pływanie na basenie nie zawsze będzie dobrym rozwiązaniem dla każdego przypadku dyskopatii. Wszystko zależy od obecnego stadium choroby. Niektórym pacjentom basen pomoże, lecz innym może bardziej zaszkodzić. W pierwszych tygodniach wzmożonych dolegliwości jakakolwiek większa aktywność fizyczna zwiększa stan zapalny, zatem w ostrej fazie zapalnej pacjent powinien unikać aktywności fizycznej. Dopiero, jeśli poczuje się lepiej, może pływać stylami grzbietowymi. W przypadku zaleczonej dyskopatii nie ma przeszkody do pływania każdym stylem.

Mit obalił: lek. Jacek Ociepka, ortopeda

Mit #3

Mit: Po operacji żylaków nie wolno uprawiać żadnych sportów.

Fakt: Uprawianie sportu, ma korzystny wpływ na zapobieganie żylakom, jak i na profilaktykę po operacji. Po zagojeniu się wszystkich ran można powrócić do aktywności fizycznej. Jednak nie wszystkie dyscypliny sportu są wskazane dla osób z żylakami. Przeciwwskazane są dyscypliny, które zwiększają ciśnienie w żyłach: podnoszenie ciężarów czy też sporty siłowe. Zalecane są sporty związane z marszem, bieganiem, jazdą na rowerze czy też pływaniem.

łowcy faktów

Mit #4

Mit: Haluksy odrastają.

Fakt: Prawidłowo wykonana operacja, z wykorzystaniem właściwej metody operacyjnej, gwarantuje, że haluksy nie odrosną a ruchomość stawu palucha będzie prawidłowa.

Mit obalił: lek. Jacek Ociepka, ortopeda

Mit #5

Mit: Strzelanie kostkami dłoni prowadzi do artretyzmu.

Fakt:Wyłamywanie knykci to nic innego jak przemieszczanie się więzadeł i zmiana ciśnienia w stawie. Podczas strzelania tworzą się pęcherzyki powstałe z rozpuszczonego gazu mazi stawowej. Łączą się w większe pęcherze i rozrywają się przez płyny, które są w przestrzeni między palcami. Zdarza się, że podczas klękania na kolana czy nagłego obrotu szyi pęcherze pękają i słychać ów dźwięk. Strzelanie z palców nie ma wpływu na rozwój artretyzmu. Jedyne na co działasz to nerwy osób, które nie znoszą dźwięku rozbijanego w stawie pęcherzyka.

Mit obalił: lek. Jacek Ociepka, ortopeda

Mit #6

Mit: Ból kręgosłupa sygnalizuje pojawienie się dyskopatii.

Fakt:Wiele osób może nawet nie zdawać sobie sprawy z wystąpienia u niego dyskopatii, ponieważ we wczesnym stadium nie powoduje żadnych dolegliwości. Ból tak często utożsamiany z dyskopatią dolega dopiero w momencie, kiedy jej zwiększony patologicznie rozmiar i usytuowanie powoduje ucisk różnych części kanału kręgowego.

Mit obalił: lek. Jacek Ociepka, ortopeda

Mit #7

Mit: Żylaki powstają przez zakładanie nogi na nogę?

Fakt: Nie istnieje żaden związek przyczynowo-skutkowy między zakładaniem nogi na nogę a żylakami kończyn dolnych. Ich przyczyną może być oczywiście siedzący tryb pracy jako taki, jednak mogą to być również predyspozycje genetyczne. Wystąpieniu żylaków sprzyja także otyłość, wysoki wzrost, palenie papierosów, Odradzam też noszenie obcisłych ubrań, szczególnie u kobiet podkolanówek z ciasnymi ściągaczami, jak również wysokich obcasów. Ryzyko pojawienia się żylaków wzrasta także w okresie ciąży.

Mit #8

Mit: Zębow mlecznych nie trzeba leczyć?

Fakt: Zęby mleczne podobnie jak zęby stałe lubią się psuć. Wielu rodziców uważa jednak, że skoro mleczaki i tak wypadną, to nie ma sensu ich leczyć. Jednak może to mieć daleko idące konsekwencje. Bakterie rozwijające się w jamie ustnej mogą rozprzestrzenić się na zęby stałe lub ich zawiązki, a to w konsekwencji doprowadzić do poważnego stanu wymagającego interwencji stomatologicznej. Najlepiej więc regularnie kontrolować zęby dziecka u specjalisty.

Mit obaliła: lek. Anna Bańczyk, stomatolog
anestezjologia

Mit #9

Mit: operacja w znieczuleniu szkodzi organizmowi?

Fakt: Podczas znieczulenia lekarz anestezjolog jest za ciebie odpowiedzialny i dba o to, abyś bezpiecznie i bezboleśnie mógł poddać się zabiegowi. Po operacji działanie wszystkich środków użytych do anestezji jest odwracalne, a ich efekty wyeliminowane. Jedynym wyjątkiem są leki przeciwbólowe, których działanie potrzebne jest również po zabiegu.

Mit obalił: Jan Żelechowski, anestezjolog
chrapanie

Mit #10

Mit: nie można samemu zmniejszyć chrapania?

Fakt: Można samemu wpłynąć na zmniejszenie chrapania. Najważniejszym krokiem jest dbałość o swoje zdrowie. Aby zmniejszyć chrapanie, trzeba zmniejszyć swoją wagę, rzucić palenie, nie pić alkoholu przed snem. Taka profilaktyka może pomóc w walce z tą dolegliwością, jednak dla zdiagnozowania przyczyny niezbędna jest wizyta u laryngologa.

Mit #11

Mit: częsty ból głowy oznacza przewlekłe zapalenie zatok?

Fakt: Podczas zapalenia zatok może pojawić się ból, jednak jest to objaw, który nie musi występować przy tej chorobie. Większośc pacjentów u których występuje przewlekłe zapalenie zatok z polipami nie odczuwa z tego powodu bólu. Również większość pacjentów u których w badanie potwierdziło obecność ropnej wydzieliny, nie odczuwa bólu w obrębie twarzy.

kamień nazębny

Mit #12

Mit: Kamień nazębny to naturalna stabilizacja zębów?

Fakt: Kamień nazębny to zmineralizowana płytka nazębna oraz bakterie próchniczotwórcze. Odkładające się na zębach złogi przyczyniają się do powstawania stanów zapalnych dziąseł i przyzębia są nieestetyczne i powodują przykry zapach z ust. Brak usuwanie kamienia nazębnego może przyczynić się do rozchwiania zębów. Osady i kamień to nie tylko defekt kosmetyczny, ale siedlisko bakterii dlatego należy usuwać co najmniej 2 razy do roku w gabinecie stomatologicznym.

Mit #13

Mit: Czytanie po ciemku niszczy wzrok?

Fakt: Nie ma żadnych dowodów wskazujących na to, że czytanie przy słabym świetle szkodzi twoim oczom. Jednak rozpoznawanie słów w trakcie czytania wymaga wtedy od oczu większego wysiłku i jest bardziej wyczerpujące. Kiedy oczy męczą się szybciej, może pojawić się zaczerwienienie oczu oraz ból głowy. Zgodnie z badaniami amerykańskich naukowców opublikowanymi w British Medical Journal mimo większego wysiłku oczom nie dzieje się krzywda. Rozproszone, naturalne światło jest najlepsze dla naszych oczu.

narkoza

Mit #14

Mit:narkoza jest dla dzieci traumatyczna?

Fakt: Prawidłowe przygotowanie narkozy i premedykacja dzieci przed zabiegiem nie powoduje dodatkowego stresu. Dziecko, które poddane jest zabiegowi w narkozie, nie będzie pamiętać nic zarówno przed zabiegiem, w jego trakcie, jak i po operacji. Nie ma więc powodu, aby niepokoić się, że narkoza będzie dla niego przeżyciem traumatycznym.

Mit obalił: lek. med. Jan Żelechowski, anestezjolog

Mit #15

Mit: Marchew pomaga naszym oczom?

Fakt: Jest za to trochę prawdy w tym, że marchew dobrze działa na wzrok. Marchew zawiera beta-karoten, który odgrywa istotną rolę w odbieraniu bodźców wzrokowych w siatkówce oka.
Jeśli chodzi o spożywanie jedzenia w celu poprawy wzroku najlepiej zaopatrzyć się w zielone, liściaste warzywa takie jak szpinak, jarmuż i kapustę – wszystkie przepełnione luteiną i zeaksantyną, które również pomagają chronić oczy, przez filtrowanie fal światła widzialnego o wysokim natężeniu, które mogą uszkodzić siatkówkę. Nasze oczy będą nam również wdzięczne, jeśli do naszej diety dołączymy więcej jagód i borówek.

brak zęba

Mit #16

Mit: Brak jednego zęba to żadna strata?

Fakt: Pojedynczy brak zęba wydaje się niewielkim problemem. Okazuje się jednak, że każdy brak należy uzupełnić, ponieważ ma to wpływ na pozostałe zęby, które zaczynają się chwiać i pochylają się w stronę luki. Do tego mogą dojść problemy ze zgryzem i okluzja, a nawet ból głowy i migreny.

Mit obalił: lek. Witold Pędich, stomatolog.

Mit #17

Mit: Praca przy klawiaturze może powodować bóle nadgarstka?

Fakt: Osoby często korzystające z klawiatury i myszki, wskazują często tą aktywność jako odpowiedzialną za ból w nadgarstku. Dyskomfort nie jest jednak spowodowany samym pisaniem na klawiaturze, ani używaniem myszki. Przyczyną może być ucisk na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka. Wpływ na przebieg choroby może mieć za to ciężka praca fizyczna.

Mit obalił: dr n. med. Bartłomiej Krawczyk, ortopeda.
mit ból

Mit #18

Mit: Ból przewlekły jest bardziej odczuwalny?

Fakt: Nasze struktury mózgu rozwijają i uczą się podobnie jak mięśnie podczas treningu. Organizmowi dużo prościej jest podążać już raz wyznaczoną ścieżką. Ból przewlekły wzmacniania konkretne szlaki neuronalne, dzięki któremu jego odczuwanie może stać się coraz bardziej dotkliwe. U osób cierpiących na przewlekłe choroby, których przebieg związany jest z bólem, nawet delikatny dotyk jest w stanie wywołać reakcję ze strony ośrodka bólu. Nasza świadomość nie będzie miała żadnego wpływu na ten proces będący naturalną odpowiedzią mózgu na regularną stymulację. Dlatego niezwykle istotna jest odpowiednia walka z bólem na każdym jego etapie, prowadzona przez lekarza specjalistę.

Mit obalił: lek. med. Jan Żelechowski, anestezjolog

Mit #19

Mit: Usunięcie migdałków powoduje częstsze zapalenia oskrzeli?

Fakt: Usunięcie migdałków nie powoduje częstszych zachorowań. Wrecz przeciwnie, dzięki ich usunięciu udrażniamy prawidłowy tor oddychania. Powiększony migdałek może powodować problemy z oddychaniem przez nos i powodować niedotlenienie podczas snu. To właśnie oddech przez nos pozwala skuteczniej chronić nasz organizm przed infekcjami.

Mit #20

Mit: Czy zęby mleczne można leczyć kanałowo?

Fakt: Na zęby mleczne u dzieci zawsze należy zwracać taką samą uwagę jak w przypadku zębów stałych. Każdy stan zapalny wymaga opieki stomatologa, a leczenie kanałowe stosuje się w przypadku głębokiej próchnicy. Zdrowy, mleczny ząb jest potrzebny, aby utworzyć tor dla wyrzynania się zębów. Pochopne wyrwanie mleczaka może doprowadzić do wad ortodontycznych i krzywego wyrzynania się zębów stałych. To z kolei może doprowadzić do innych wad ortodontycznych, wad wymowy, a także innych problemów zdrowotnych.

Mit obaliła: lek. Pamela Werewska, stomatolog.
Dieta w ciąży

Mit #21

Mit: Kobieta w ciąży powinna jeść za dwoje?

Fakt: Przyszła mama powinna przede wszystkim odpowiednio skomponować swoją dietę pod względem składników odżywczych, dostarczać niezbędnych witamin oraz składników mineralnych. Zbilansowana dieta jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju mamy oraz jej dziecka. Dopiero po pierwszym trymestrze następuje zwiększenie zapotrzebowania wartości energetycznych spożywanych posiłków o dodatkowe ok. 300 kcal. Taka ilość to odpowiednik jednego posiłku, a do „jedzenia za dwóch” jest jeszcze bardzo długa droga. Przede wszystkim przyszłe mamy powinny wyeliminować z diety posiłki ciężkostrawne, wysoko przetworzone oraz ograniczyć spożycie słodyczy.

Mit obaliła: mgr Monika Przystalska, dietetyk.
Dieta w ciąży

Mit #22

Mit: Będąc w ciaży, możesz jeść to, na co masz ochotę?

Fakt: U niektórych osób panuje przekonanie, że jeśli kobieta w ciąży ma na coś ochotę, to jest to oznaką niedoboru składników odżywczych. Nie istnieją żadne badania wskazujące na taką zależność. Taki przypadkowy dobór diety może być jednak dla przyszłych mam i ich dzieci szkodliwy. Spożywanie nadmiernej ilości produktów przetworzonych, a w szczególności zawierających izomery trans kwasów tłuszczowych (słodycze, gotowe produkty obiadowe) mogą nawet opóźniać prawidłowy rozwój psychomotoryczny dziecka.

Mit obaliła: mgr Monika Przystalska, dietetyk.
Kolonoskopia mity

Mit #23

Mit: Dla osób zdrowych kolonoskopia nie jest potrzebna?

Fakt: Profilaktyczną kolonoskopię należy wykonywać, nawet jeśli nie obserwujemy żadnych symptomów. Zmiany w jelicie grubym pojawiają się w większości przypadków na bazie łagodnych polipów. Zwykle nie dają one żadnych objawów, nawet jeśli rozpoczął się w nich już proces nowotworowy. Osoby po pięćdziesiątym roku życia, które nie należą do grupy ryzyka zachorowania na raka, powinny wykonywać profilaktycznie badanie co 10 lat.

Mit obalił: lek. Robert Moor-Jankowski, gastrolog.

Mit #24

Mit: Suplementy zastąpią zdrową dietę?

Fakt: Większość składników odżywczych powinna być dostarczana wraz z pożywieniem. Naturalne składniki lepiej się wchłaniają i przyswajają. Według szacunków, 20-30% dziennego zapotrzebowania na składniki odżywcze może pochodzić z suplementacji. Warto jednak zwrócić uwagę, że swoją dietę warto wspierać suplementami tylko w przypadku większych niedoborów oraz w przypadku osób intensywnie uprawiających sport. W przypadku osób aktywnie trenujących zapotrzebowanie na mikro- i makroelementy jest większe.

Mit obaliła: mgr Monika Przystalska, dietetyk.

Mit #25

Mit: Kolonoskopia wiąże się z ryzykiem perforacji jelita?

Fakt: Kolonoskopia to badanie bezpieczne, ale jak w przypadku każdego zabiegu jest obarczone możliwością powikłań. Technicznie rzecz biorąc, istnieje ryzyko perforacji jelita podczas wykonywania badania, jednak jest bardzo małe. W przypadku zwykłego badania wynosi ok. 0,17%, a w przypadku usuwania polipów z błony śluzowej jelita ok. 0,41%. W polskim programie badań przesiewowych takie powikłania wystąpiły jedynie w 5 przypadkach na 50 tysięcy wykonywanych badań.

Mit obalił: lek. Robert Moor-Jankowski, gastrolog.
cola zęby

Mit #26

Mit: Napoje typu Cola rozpuszczają zęby?

Fakt: Picie “coli” nie rozpuszcza zębów, ale kwasy, które są zawarte w napoju, powodują erozję szkliwa. Cola nie jest tutaj wyjątkiem. Nasze szkliwo cierpi również podczas picia soków owocowych! Mycie zębów bezpośrednio po ugaszeniu pragnienia może ten stan jeszcze pogłębić, więc z czyszczeniem zębów najlepiej odczekać ok. 30 min. Jednym ze sposób ograniczenia szkodliwości napojów na zęby jest picie soków i napojów przez słomkę.

Mit obalił: lek. Witold Pędich, stomatolog.
Próchnica

Mit #27

Mit: Próchnicę zawsze widać?

Fakt: Próchnica jest widoczna w momencie, kiedy stanowi już zaawansowany problem. W pierwszym stadium choroba rozwija się w miejscach trudnodostępnych i w głębi zęba. Żeby próchnica nie stanowiła dużego problemu, należy regularnie odwiedzać stomatologa. Profilaktyczne wizyty pozwolą na szybkie wykrycie i wyleczenie próchnicy już na samym początku jej powstawania.

Mit obalił: lek. Witold Pędich, stomatolog.

Mit #28

Mit: Słońce jest w stanie wyleczyć trądzik?

Fakt: Prawdą jest, że promienie słoneczne wysuszają krostki, a nasza cera początkowo wygląda lepiej. Po jakimś czasie nasza skóra próbuje natłuścic przesuszoną skórę. Gruczoły łojowe zaczynają pracować intensywniej i na naszej skórze pojawiają sie dodatkowe grudki i zaskórniki. Słońce nie służy więc naszym pryszczom.

Mit obalił: lek. Ewa Polanowska-Palus, dermatolog.
opalanie

Mit #29

Mit: Opalanie przyspiesza starzenie skóry?

Fakt: Promienie UV, a zwłaszcza UVA, przyspieszają proces starzenia się skóry. Promienie UVB działają na powierzchni – wywołuja opaleniznę, czasem powodują oparzenia słoneczne. Promienie UVA są znacznie bardziej niebiezpieczne – przenikają aż do głębokich warstw skóry, gdzie mogą uszkodzić DNA komórek, powodować alergie słoneczne oraz powstawanie przebarwień.

Mit obalił: lek. Ewa Polanowska-Palus, dermatolog.

Mit #30

Mit: Krem do opalania nakłada się jeden raz?

Fakt: Co 3-4 godziny i po każdym wyjściu z wody należy uzupełnić ochronę przeciwsłoneczną. Pływając, spędzając czas w wodzie i na plaży, ocieramy się o ręcznik, piasek, kostium powoli usuwając ochronę przeciwsłoneczną. Z tego powodu nawet najlepszy wodoodporny krem z filtrem wymaga dosmarowywania.

Mit obalił: lek. Ewa Polanowska-Palus, dermatolog.

Mit #31

Mit: Okulary przeciwsłoneczne wystarczą aby chronić oczy latem?

Fakt: Okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV to podstawa ochrony oczu latem, ale nie należy też zapominać o odpowiednim nawilżeniu oczu. Upały i klimatyzacja mogą wysuszyć gałkę, więc musimy też pamiętać o jej nawilżaniu. Krople nawilżające z kwasem hialuronowym bez konserwantów pozwolą nam skutecznie chronić się przed podrażnieniami i suchością.

Jabłko z gwożdziem

Mit #32

Mit: Gwoździe wbite w jabłko suplementują żelazo?

Fakt: Jest to niebezpieczny trend, któremu nie można ufać!
Zjedzenie jabłka z wcześniej wbitymi gwoździami, nie tylko nie suplementuje żelaza, ale jest też po prostu niebezpieczne.
Gwoździe są zrobione z żelaza, ale też zawierają domieszki metali ciężkich, takich jak kadm, ołów, nikiel, które są potencjalnie toksyczne. Ekspozycja na metale ciężkie jest szczególnie groźne dla kobiet w ciąży. Kadm kumuluje się w nerkach płodu i upośledza ich funkcje, ołów gromadzi się w kościach. Metale te niekorzystnie wpływają również na układ moczowo-płciowy i nerwowy.
Zamiast sięgać po niebezpieczne metody, lepiej zasięgnąć porady specjalisty. Jeśli niedobory są niewielkie, wystarczy zmiana diety i włączenie produktów bogatych w dany składnik odżywczy.

Mit obaliła: mgr Monika Przystalska, dietetyk.

Mit #33

Mit: Seksuolog jest od przepisywania niebieskiej tabletki?

Fakt: Liczymy na to, że na wszystkie problemy pomoże nam tabletka, również w życiu seksualnym. Jednak nasza seksualność jest na tyle złożona i zindywidualizowana, że w wiekszości przypadków leki nie pomogą, a mogą nawet zaszkodzić. Współpraca z seksuologiem nie oznacza przepisania remedium na wszystkie problemy, w tym trudności w życiu seksualnym. I choć istnieją dysfunkcje i zaburzenia wymagające leczenia farmakologicznego to w zdecydowanej większości chodzi o cześć psychiczną, nie zaś somatyczną. Zamiast łykać medykamenty, lepiej poznać swoją seksualność, uczyć się rozmawiać o potrzebach i obawach, nabywać rzetelną wiedzę dotyczącą seksualności, a także dawać sobie prawo do niepowodzeń. Przepisanie wspomnianych tabletek, mimo że nie jest rzadkie, to nie jest pierwszym sposobem w leczeniu seksuologicznym. Warto również podrkeślić, iż seksualność mamy w mózgu, a nie w narządach płciowych i że aktywność seksualna jest jednym z komponentów naszej seksualności.

Mit #34

Mit: Srebro w kosmetykach powoduje podrażnienie skóry?

Fakt: Srebro i jego związki, jako składniki kosmetyków są bezpieczne i nie powodują efektów ubocznych.
Jedynie osoby uczulone na ten pierwiastek nie powinny stosować kosmetyków z zawartością srebra. Przy braku przeciwwskazań, składnik ten jest bezpieczny i nie powoduje efektów ubocznych, nawet w przypadku skóry wrażliwej.

Mit obaliła: lek. Ewa Polanowska-Palus, dermatolog.

Mit #35

Mit: Implanty mogą powodować reakcje alergiczne?

Fakt: Większość obecnie produkowanych implantów jest wykonana ze stopów tytanowych. Jest to jeden z najbardziej biozgodnych materiałów stomatologicznych. Reakcje alergiczne na tytan występują bardzo rzadko, a w przypadku reakcji uczuleniowych, można rozważyć zastosowanie implantów cyrkonowych.

Mit obalił: lek. Witold Pędich, stomatolog.

Mit #36

Mit: Nadwaga przyczynia się do zmian zwyrodnieniowych stawów?

Fakt: Każdy zbędny kilogram pogłębia chorobę zwyrodnieniową. Nadmierny nacisk na chrząstkę wyściełającą stawy powoduje, że jest ona mocniej, mechanicznie ścierana. Nadwaga stale obciąża stawy i powoduje kolejne, zwyrodnieniowe zmiany w budowie nasad kości, których zniekształcenia wtórne przyspieszają degradację chrząstki stawowej.

Mit obalił: lek. Wojciech Podhorecki, ortopeda.

Mit #37

Mit: Szybkie usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko zachorowania na boreliozę?

Fakt: Ukłucie przez kleszcza nie zawsze oznacza boreliozę u człowieka. Nie każdy kleszcz jest nosicielem krętków Borrelia, a także ryzyko zakażenia wzrasta wraz z czasem żerowania na ludzkiej skórze. Kleszcz przez pierwszą dobę praktycznie nie przenosi krętków Borrelia do ludzkiego organizmu. Usuwając kleszcza, należy jednak pamiętać, aby zrobić to możliwie jak najszybciej i prawidłowo. W celu usunięcia kleszcza można samodzielnie posłużyć się specjalnymi „kleszczołapkami”, które pozwalają chwycić pajęczaka bez ryzyka zmiażdżenia go.

Mit #38

Mit: Praca przy monitorze niszczy wzrok?

Fakt: Oczy podczas pracy przy monitorze komputera narażone są na uszkodzenie filmu łzowego, przez co odczuwamy dyskomfort pod postacią pieczenia, uczucia ciała obcego, pogorszenia widzenia i paradoksalnie łzawienia. Wynikiem tego jest wysychanie rogówki oka. Praca przy komputerze przez dłuższy okres sprawia, że za rzadko mrugamy. Przez to odczuwamy dyskomfort, a nasze oczy stają się suche. Żeby zadbać o swoje oczy, warto pamiętać o częstym mruganiu, stosować krople nawilżające do oczu oraz co jakiś czas oderwać wzrok od monitora i skierować oczy w dal.